طرز نمونه برداری خاك از مزرعه برای تجزیه آزمایشگاهی :

قبل از اقدام به نمونه برداری نكات زیر بایستی به دقت مورد مطالعه قرار گیرد :

1ـ زمین بایستی قبلا به قطعات یكنواخت از لحاظ بافت ، رنگ ، شیب ، میزان فرسایش ، تاریخچه كشت و تناوب ونوع محصول وغیره تقسیم بندی شود. زیرا در جاهایی كه سراشیبی بیشتر است در موقع بارندگی و آبیاری مواد غذایی واملاح خاك بیشتر در معرض تهدید قرار گرفته و از بین میرود و بر عكس در نقاطی كه گود است  تجمع املاح و مواد مغذی از سراشیبی ها بیشتر است. بنابراین در این موارد فقط با گرفتن نمونه های زیاد و نزدیك به هم می توان یك نمونه متوسط و معرف آن قسمت از مزرعه را بدست آورد.

طرز نمونه برداری خاك از مزرعه برای تجزیه آزمایشگاهی :

قبل از اقدام به نمونه برداری نكات زیر بایستی به دقت مورد مطالعه قرار گیرد :

1ـ زمین بایستی قبلا به قطعات یكنواخت از لحاظ بافت ، رنگ ، شیب ، میزان فرسایش ، تاریخچه كشت و تناوب ونوع محصول وغیره تقسیم بندی شود. زیرا در جاهایی كه سراشیبی بیشتر است در موقع بارندگی و آبیاری مواد غذایی واملاح خاك بیشتر در معرض تهدید قرار گرفته و از بین میرود و بر عكس در نقاطی كه گود است  تجمع املاح و مواد مغذی از سراشیبی ها بیشتر است. بنابراین در این موارد فقط با گرفتن نمونه های زیاد و نزدیك به هم می توان یك نمونه متوسط و معرف آن قسمت از مزرعه را بدست آورد.

2ـ پس از آنكه زمین به طرز بالا تقسیم بندی گردید میتوان اقدام به برداشت نمونه خاك كرد. بدین ترتیب كه از هر قطعه یكنواخت تعداد 15 تا 20 نمونه هر كدام به وزن تقریبی یك كیلو گرم برداشته و سپس این نمونه ها را كاملا با هم مخلوط نموده و یك نمونه یك كیلو گرمی از آن بعنوان نمونه خاك آن قطعه زمین بخصوص، به آزمایشگاه ارسال میشود.

این عمل برای هر كدام از قطعات بطور جداگانه تكرار خواهد شد به طوری كه از هر قطعه یك نمونه خاك جداگانه به آزمایشگاه ارسال شود.

3ـ هر نمونه آزمایشگاهی حداكثر از یك مساحت یكنواخت 15 هكتاری تهیّه میشود. برای مساحت های بیشتر به همان نسبت تعداد نمونه های زیادتری مورد لزوم خواهد بود.

4ـ عمق نمونه برداری بستگی به نوع محصول دارد و در محصولات صیفی و شتوی برابر عمق شخم خواهد بود (20 تا 30 سانتیمتر).

5ـ برای احداث مزارع یونجه 2 الی 3 نمونه از هر یك از قطعات (30 -0 سانتیمتری ،60 - 30 سانتیمتری و90 - 60 سانتیمتری ) ضروری است علاوه بر این حفر پروفیل به ابعاد 5/1*1*5/1 (عمق * عرض * طول) جهت بررسی كلاسه بندی خاك و تایید امكان كشت یونجه لازم میباشد. و یا نمونه های خاك را بر حسب طبقات خاك موجود در پروفیل (از طریق كارشناس تحقیقات خاك و آب) برداشت و هر كدام را جداگانه به آزمایشگاه ارسال نمود.

6ـ قبل از اقدام به نمونه برداری باید كاملا اطمینان حاصل نمود كه سطح خاك آغشته به كود های حیوانی و یا شیمیایی و یا بقایای گیاهی نباشد. باید توجه داشت كه كوچك ترین ذره كودی كه در نمونه باشد نتیجه تجزیه را كاملا مغشوش خواهد نمود.

از زمینی كه قبلا كود خورده باشد بایستی بطور جداگانه نمونه برداری نمود. ضمنا از برداشت نمونه از قطعاتی نظیر راه آبها و تودههای قدیمی و پوسیده كاه وكناره دیوار و یا پرچین ها و از این قبیل باید خودداری شود.

7ـ در مواقعی كه زمین خیلی مرطوب است باید از نمونه گیری اجتناب نمود (مگر در موارد استثنایی). نمونه برداری از خاكهای خیلی خشك نیز به واسطه سفت بودن زمین مشكل است. بنابراین در موقع نمونه برداری زمین باید به اندازه كافی رطوبت داشته باشد. بهترین موقع نمونه برداری وقتی است كه زمین گاو رو باشد.

8ـ قبل از فرستادن نمونه به آزمایشگاه باید آن را در هوای آزاد پخش نموده تا خشك شود. برای خشك كردن خاك مطلقاً نبایستی از حرارت استفاده شود.

9ـ پس از خشك كردن نمونه خاك ، آن را در داخل یك كیسه پلاستیكی ریخته و با نصب دو اتیكت یكی در داخل ودیگری در خارج ظرف كه مشخّصات خاك از قبیل شماره نمونه ، محل نمونه برداری ، عمق نمونه برداری و تاریخ برداشت در روی آنها یادداشت شده باشد به آزمایشگاه ارسال نمایند.

10ـ همراه هر نمونه خاك ، برگ مشخّصات مخصوص آن نیز بایستی بطور كامل و دقیق پر شده و ارسال شود. این برگ غیر از اتیكت هایی است كه به نمونه های خاك زده می شود و نمونه آن در این نشریه ملاحظه می شود. این برگه ها را می توان از مركز تحقیقات كشاورزی دریافت نمود.

وسایلی كه برای نمونه برداری به كار میرود :

وسایلی كه جهت نمونه برداری از خاك مورد استفاده واقع می شوند عبارتند از :

1ـ بیل و بیلچه

2ـ اوگر مته ای

3ـ اوگر تو خالی

بطور كلّی بیل راحت ترین و سریع ترین وسیله نمونه برداری از خاك میباشد.

انواع تجزیه های خاك به شرح زیر میباشد :

1ـ در صد اشباع

2ـ اسیدیته(PH)

3ـ املاح محلول

4ـ فسفر قابل جذب

5ـ پتاسیم قابل جذب

6ـ ازت قابل جذب

7ـ مواد آلی

8ـ كربنات كلسیم

9ـ در صد گچ

10ـ آنیون ها و كاتیون های محلول

11ـ ظرفیت تبادل كاتیون

12ـ سدیم قابل تعویض

13ـ آزمایش مكانیكی

14ـ وزن مخصوص ظاهری

15ـ وزن مخصوص حقیقی

16ـ ضریب نگهداری آب در خاك

17ـ ضریب نقطه پژمردگی